Jak wynika z badania „SHARE: 50+ w Europie”, polscy dziadkowie zajmujący się swoimi wnukami spędzają z nimi więcej czasu w porównaniu do dziadków i babć w innych krajach Europy. Rezultaty badania dostarczają również dobrych wiadomości dla samych dziadków, gdyż opiekowanie się wnukami pozytywnie przekłada się na ich stan zdrowia i samopoczucie.

Badanie „SHARE: 50+ w Europie” przeprowadzane jest regularnie co dwa lata od 2004 r., a w tegorocznej edycji obejmie 25 krajów Unii Europejskiej (wyłączając Irlandię, Holandię i Wielką Brytanię) oraz Izrael i Szwajcarię. Badanie dotyczy najważniejszych aspektów życia osób po pięćdziesiątym roku życia – zdrowia, opieki zdrowotnej, sytuacji społeczno-ekonomicznej, decyzji emerytalnych i relacji społecznych. Dotychczas w całej Europie w badaniu uczestniczyło ponad 120 tysięcy osób, a polscy respondenci wzięli w nim udział już czterokrotnie.

Podczas wywiadów przeprowadzanych przez specjalnie przeszkolonych ankieterów uczestnicy badania „SHARE: 50+ w Europie” pytani są m.in. o pomoc udzielaną osobom bliskim, także w postaci zajmowania się wnukami. Na podstawie udzielonych w badaniu odpowiedzi analitycy CenEA opracowali ogólny obraz relacji międzypokoleniowych w Polsce na tle innych krajów europejskich.

W porównaniu do swoich rówieśników z pozostałych krajów europejskich, które wzięły udział w badaniu, Polacy w wieku 50+ nie tylko częściej posiadają wnuki, ale przeciętnie mają o jednego wnuka więcej niż dziadkowie w takich krajach jak Hiszpania, Niemcy czy Włochy. Świętowanie Dni Dziadka i Babci w Polsce zadeklarowało ok. 75% osób w wieku 50+ mających przeciętnie troje wnucząt. Choć od wielu lat dzietność w Polsce spada i jest obecnie na jednym z najniższych poziomów w Europie, o tym czy ktoś w wieku 50+ jest dziś dziadkiem lub babcią w dużym stopniu decyduje liczba dzieci osób urodzonych w latach pięćdziesiątych lub wcześniej. Dzisiejsze pokolenie Polaków 50+ miało więcej dzieci niż ich europejscy równolatkowie, co przekłada się na większe prawdopodobieństwo bycia obecnie dziadkiem pomimo niskiej dzietności w ostatnich latach.

Wśród wszystkich osób 50+, które w trakcie realizacji badania posiadały wnuki, niemal co druga deklarowała zajmowanie się nimi pod nieobecność rodziców, choć odsetek ten wahał się znacząco pomiędzy krajami wynosząc przykładowo 55% w Danii, 46% w Polsce, zaś 34% w Hiszpanii. Co ciekawe, o ile w 2006 r. mężczyźni w równym stopniu zajmowali się wnukami co kobiety (42% dziadków i 43% babć opiekowało się wnukami), to w badaniu powtórzonym w 2011 r. wzrósł odsetek zaangażowanych w opiekę mężczyzn (do 48%). Polscy dziadkowie i babcie poświęcali na opiekę nad swoimi wnukami ponad trzy godziny tygodniowo więcej czasu niż dziadkowie i babcie w innych krajach, z każdym wnukiem przeciętnie spędzając około 9 godzin tygodniowo. Pod tym względem z krajów uczestniczących w badaniu lepsi byli tylko Grecy, poświęcając każdemu wnukowi niemal 10 godzin tygodniowo. Z drugiej strony dziadkowie ze Szwecji czy Danii przeznaczali średnio mniej niż 3 godziny tygodniowo na opiekę nad każdym wnukiem.

W latach 2006-2011 z 32% do 36% wzrósł odsetek dziadków opiekujących się wnukami w grupie osób 65+, co może wiązać się z coraz lepszym ogólnym stanem zdrowia wśród osób w tej grupie wieku, umożliwiającym opiekę nad wnukami. Dla porównania, odsetek europejskich dziadków w wieku 50-64 lata, którzy angażowali się w opiekę nad wnukami był niemal dwukrotnie wyższy (62% w 2011 r.). Co istotne, w tej grupie wieku zaangażowanie zawodowe dziadków nie stało na przeszkodzie intensywności ich kontaktów z wnukami, ponieważ odsetek opiekujących się wnukami był na tym samym poziomie zarówno wśród osób wykonujących płatne zajęcie (62%), jak i wśród niepracujących (61%). W pewnym stopniu jest to odzwierciedleniem wpływu stanu zdrowia, gdyż dobry stan zdrowia ułatwia zarówno zaangażowanie zawodowe, jak i sprawowanie opieki nad wnukami.

W przypadku Polski w danych widać jednak również efekty wczesnej rezygnacji z pracy zawodowej wśród osób nieposiadających problemów zdrowotnych. Wśród Polaków w wieku 50-60 lat, którzy nie mieli znaczących problemów zdrowotnych nie pracowało aż 54% osób, czyli o 43 pkt. procentowe więcej niż przykładowo w Szwecji czy w Danii. Wśród tych osób, Polacy którzy posiadali wnuki bardzo często – aż w 69% przypadków – angażowali się w opiekę nad nimi. Podobna sytuacja miała miejsce w Hiszpanii i we Włoszech, co jak wskazują naukowcy może mieć związek z jednej strony z innym ogólnym postrzeganiem obowiązków dziadków w tych społeczeństwach niż przykładowo w krajach skandynawskich, a z drugiej strony z ograniczoną dostępnością w tych krajach dobrej jakości publicznej opieki przedszkolnej dla dzieci.

Z innych badań przeprowadzonych na podstawie danych SHARE wynika z kolei, że opieka nad wnukami ma dobroczynny wpływ na zdrowie dziadków. W pracy opublikowanej w ubiegłym roku porównano wyniki zdrowotne osób, które wzięły udział w trzech kolejnych rundach badania – najpierw w 2006 roku, a następnie po upływie dwóch i pięciu lat. Zestawienie osób deklarujących opiekę nad wnukami z dziadkami nie sprawującymi takiej opieki wykazało, że ci ostatni mieli większe prawdopodobieństwo pogorszenia się ogólnego stanu zdrowia w analizowanym okresie, zwiększenia się niepełnosprawności, czy pogorszenia się zdrowia psychicznego i pojawienia się symptomów depresji.

Jakie mechanizmy odpowiadają za pozytywny związek między zdrowiem a opieką nad wnukami?

– Zajmowanie się wnukami dostarcza emocjonalnej satysfakcji oraz poczucia przydatności, co z kolei przekłada się na większą ogólną radość z życia opiekuna. Opiekowanie się wnukami zwiększa częstość kontaktów i zacieśnia więzi rodzinne, dzięki czemu dziadkowie częściej mogą liczyć na pomoc ze strony dzieci. Dodatkowo zaangażowani w opiekę dziadkowie bardziej dbają o własne zdrowie. Z jednej strony zwracają większą uwagę na regularne kontrole swojego stanu zdrowia, zaś z drugiej prowadzą zdrowszy tryb życia, spożywają mniejszą ilość alkoholu i częściej angażują się w aktywność fizyczną – komentuje wyniki Monika Oczkowska z Centrum Analiz Ekonomicznych CenEA.

Red. (źródło: tnsglobal.pl)

Print Friendly, PDF & Email

BRAK KOMENTARZY

ZOSTAW ODPOWIEDŹ